سڵایدی ١ لە ٧
حکومەتی هەرێمی کوردستان / عێراق وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی زانکۆی گەرمیان – کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەت بەشی باخچەی منداڵان – ئێواران قۆناغی یەکەم
سیمینارێک دەربارەی

دەروونزانی گشتی

چەمک و پێناسە و تایبەتمەندییەکانی فێربوون

ئامادەکردنی خوێندکار ڕووخسار جەمال
٢٠٢٦ – ٢٠٢٧
بە سەرپەرشتیی م. دابان

پێشەکی

ناساندنی بابەتەکە

فێربوون یەکێکە لە چەمکە بنەڕەتییەکانی زانستی دەروونزانی و بنچینەی سەرەکیی گەشەی مرۆڤە، چونکە لە ڕێگەی فێربوونەوە تاک توانا و زانین و ڕەفتارە نوێیەکان بەدەست دەهێنێت و دەتوانێت لەگەڵ ژینگەی دەوروبەریدا بگونجێت.

چەمک و پێناسەی فێربوون

باسکردنی سیمینارەکە

لە زانستی دەروونزانیدا، چەمکی فێربوون واتایەکی زۆر فراوانتر لە واتاکەی لە زمانی ڕۆژانەدا هەیە. واتە فێربوون تەنها لە خوێندنی ناو قوتابخانە و کۆکردنەوەی زانیاری و لەبەرکردنی وانەکاندا کورت نابێتەوە، بەڵکو هەموو ئەو گۆڕانکارییانە دەگرێتەوە کە بە هۆی ڕاهێنان و پراکتیزەکردن و ئەزموونەوە لە ڕەفتاری تاکدا ڕوو دەدەن.

بە پێی پێناسە زانستییەکان، فێربوون بریتییە لە سەرجەم ئەو گۆڕانکارییە جێگیرە ڕێژەییانەی کە لە هەموو لایەنە جووڵەیی و زمانەوانی و کۆمەڵایەتی و هەڵچوونی و عەقڵییەکانی مرۆڤدا دروست دەبن لە ئەنجامی کارلێکی تاک لەگەڵ ژینگەی مادی و کۆمەڵایەتیی دەوروبەردا.

پرۆسە ناوەکییەکانی مێشک و ڕەفتار

چەمک و پێناسەی فێربوون

هەر بۆیە فێربوون تەنها جووڵەیەکی دەرەکی نییە، بەڵکو لە پرۆسە ناوەکییەکانی مێشکەوە دەست پێ دەکات وەک هەستکردن و درکپێکردن و سەرنجدان و بیرکردنەوە و وەبیرهێنانەوە و تێگەیشتنی پەیوەندییەکان، پاشان کاریگەرییەکەی لەسەر کار و ڕەفتاری تاکدا دەردەکەوێت وەک فێربوونی خوێندنەوە و نووسین و چۆنیەتی دەربڕینی هەڵچوونەکان.

تایبەتمەندییەکانی گۆڕانکاریی فێربوون

باسکردنی سیمینارەکە

هەموو گۆڕانکارییەک لە ڕەفتاردا بە فێربوون دانانرێت، بەڵکو دەبێت گۆڕانەکە جێگیربوونێکی ڕێژەیی تێدا بێت و لایەنە جیاوازەکانی کەسایەتی بگرێتەوە. لەبەر ئەوە، ئەو گۆڕانکارییە کاتییانەی کە تەنها بە هۆی ماندووبوون یان بەکارهێنانی دەرمان یان بە تەنها بە هۆی پێگەیشتنی سروشتیی ئەندامەکانەوە دروست دەبن، بە فێربوون ناژمێردرێن.

هەروەها ئەندازەی فێربوون لە دوو لاوە دەردەکەوێت کە بریتین لە چەندایەتی و چۆنایەتی، واتە چەندایەتی بە ژمارەی ئەو کار و شتانەی تاک دەتوانێت ئەنجامیان بدات، و چۆنایەتی بە شێوازی وەڵامدانەوەی لە هەڵوێستە جیاوازەکاندا.

ئەنجام

پوختەی کۆتایی

بە کورتی، فێربوون گۆڕانێکی تا ڕادەیەک جێگیر و بەردەوامە لە ڕەفتار و زانین و کارامەییەکانی مرۆڤدا کە لە ئەنجامی ئەزموون و ڕاهێنان و کارلێککردن لەگەڵ ژینگەدا دروست دەبێت، و هەموو لایەنە هزری و جووڵەیی و زمانەوانی و کۆمەڵایەتییەکانی ژیانی مرۆڤ دەگرێتەوە.

سەرچاوەکان

کۆتا پەڕە
١
سەرچاوەی یەکەم: کتێبی (أصول علم النفس)، نووسینی (ئەحمەد عیزەت ڕاجح)، دار المعارف، قاهیرە، ساڵی ١٩٩٥.
٢
سەرچاوەی دووەم: کتێبی (علم النفس التربوي)، نووسینی (عەبدولمەجید نەشواتی)، دار الفرقان، عەممان، چاپی چوارەم، ساڵی ٢٠٠٣، لاپەڕەکانی ٢١٦ و ٢١٧.
٣
سەرچاوەی سێیەم: کتێبی (علم النفس التربوي)، نووسینی (فاخیر عاقل)، دار العلم للملايين، بەیروت، چاپی نۆیەم، ساڵی ١٩٨٢، لاپەڕە ١٤٤.
سوپاس بۆ گوێگرتنتان — ڕووخسار جەمال